گيوه دوزي بهبهان رو به فراموشي رفته است؟

گيوه‌دوزي از جمله مشاغل مشاغل پررونق و قديمي در حال فراموشي بهبهان است كه سال‌ها پيش به وسيله مردم اختراع، توليد و گسترش يافته و به نقاط مختلف صادر مي‌شده است.

دولتي مختاران در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در خوزستان تاكيد كرد: گيوه‌دوزي از جمله مشاغل قديمي در حال فراموشي اين شهرستان است كه سال‌ها پيش به وسيله مردم اختراع، توليد و گسترش يافته و به نقاط مختلف صادر مي‌شده است.

او با اشاره به وجود حرفه گيوه‌دوزي در ساير نقاط كشور و متفاوت بودنش در هر منطقه با توجه به فرهنگ آن خاطرنشان كرد: علت اصلي گسترش حرفه گيوه‌دوزي در اين شهرستان وجود عشاير استان كهگيلويه و بويراحمد و كشاورزان محلي روستاهاي همجوار و حتي منطقه رامشير بوده است.

وي از ديگر دلايل عمده رواج و گسترش اين حرفه به وجود گرماي شديد هوا و نبود تنوع در كفش‌ها‌ي آن زمان اشاره كرد و گفت: با توجه به مرغوبيت و شهرت گيوه‌هاي اين شهرستان علاوه بر نقاط مختلف كشور گاهي به كشورهاي همجوار همانند كشورهاي حاشيه خليج فارس نيز صادر مي‌شده است.

مختاران نوع گيوه‌هاي دوخته شده در اين شهرستان را شامل 2 معرفي كرد و توضيح داد:‌ گيوه‌دوزي در 2 نوع گيوه‌هاي پنبه‌اي كه كف آن‌ها از پارچه پنبه‌اي و گيوه‌هاي ته چرم با كفي از چرم گاو و در برخي مواقع گاوميش بوده تهيه مي‌شده كه در كارگاه دباغي و پرورده مي‌شده‌اند.

مسؤول انجمن دوستداران ميراث فرهنگي بهبهان ادامه داد: گيوه‌هايي كه كف آن‌ها از پارچه‌هاي پنبه‌اي تهيه مي‌شده مخصوص فصل‌هاي تابستان و بهار و براي استفاده در زمين‌هاي خشك بوده و گيوه‌هاي با كف چرم معمولا براي مناطقي كه مستلزم داشتن كفش‌هاي مقاوم‌تر بود مورد استفاده واقع مي‌شده است.

او همچنين از نحوه تهيه گيوه‌هاي پنبه‌اي و وجود 2 شغل متفاوت شيوه‌كشي و گيوه‌دوزي دراين حرفه گفت و گفت: شيوه‌كشي يكي از مراحل ساخت اين نوع گيوه است كه معمولا در كارگاه‌هاي خانگي توليد مي‌شده و از بقاياي كهنه پارچه‌هاي پنبه‌اي درست مي‌شده است.

وي در معرفي تهيه شيوه‌كشي بيان كرد: شاگردان در كارگاه‌هاي خانگي اضافه‌هاي پارچه‌هاي پنبه‌اي را شسته، خشك كرده و به صورت لايه‌لايه روي هم به قطر يك سانتي متر قرار داده و پس از آن روي يك سندان تخته‌اي يا كنده با يك ابزار آهني يا وسيله‌اي موسوم به مشته مي‌كوفت تا محكم شده و به هم بچسبند.

مختاران افزود: اين طوق‌ها را با عرض يك و طول 10 سانتي‌متر بريده و تحويل استاد كار مي‌دادند تا آن‌ها را به صورت كتابي روي هم قرار دهد و سپس با يك درفش چهار سوراخ در وسط آن ايجاد كند. پس از آن پوست گاو خيسانده شده را به صورت تكه‌تكه بريده و در ته و سر كفش قرار مي‌داد تا مانع آسيب‌رسي به پا شود.

مسؤول انجمن دوستداران ميراث فرهنگي بهبهان اظهار داشت: استاد كار در مرحله‌ بعدي شيوه‌كشي با نخ تهيه شده از موي بز چندين بار روي پارچه را با بند و نخ زيبا به چرم متصل مي‌كند تا به صورت يك كتاب درآيد. سپس آن را به اندازه پاي انسان برش داده و كوبيده و گاهي با صمغ تهيه شده از درخت بادام خيس خرده و با كف دست كف شيوه را كشيده و آماده مي‌كند.

او خاطرنشان كرد: سپس استادان گيوه‌دوزاين شيوه‌ها را از استادان شيوه‌كش و روي گيوه يا ريوار بافته شده در گل سفيد يا گل جيوه خيسانده، فشار داده و كمي در آفتاب قرار مي‌دهند تا مرطوب شود و سپس ريوار را روي شيوه مي‌دوزند.

به گفته مختاران: نخ مورد استفاد استاد را شاگردان با دست مي‌بافتند كه به آن لا گفته مي‌شد. استاد كار نيز پس از آن براي محكم كردن و جلوگيري از پوسيدگي روي لاي شمع ‌مي‌ماليده است.

وي لا را شامل 2 نمونه دانست و اظهار كرد: لاي تهيه شده توسط شاگردان 2 نوع است؛ لاي ماك كه بسيار محكم بوده و فقط براي دوختن ريوار به شيوه مورد استفاده قرار مي‌گرفته و لاي درزي به نام كمر كه به دست زنان بهبهاني تهيه و استادكار آن را دور ريوار و شيوه مي‌دوخت. پس از آن شاگردان دوباره ريوار را به كمر مي‌دوخته و تكه چرم پرورده را باز پشت پا روي ريوارمي‌دوزند تا پاشنه شكل گرفته و كفش بايستد.

مختاران گيوه‌ها را داراي انواع مختلفي شامل نوع عالي و بازاري معرفي كرد كه به گفته او نوع عالي «خودرو» گران‌ترين‌ نوع آن بوده است.

او يادآور شد: مهم‌ترين بازارفروش گيوه بهبهان شهرهاي شادگان، رامشير و تمام مناطق عرب نشين است و علاوه بر استان خوزستان در استان كهگيلويه و بويراحمد و نيز كشورهاي اطراف خليج فارس از آن استقبال مي‌شود.

وي با ابزار تاسف از رو به فراموشي رفتن اين حرفه باارزش گفت: در بهبهان تنها يك گيوه‌دوز وجود دارد كه در محله گود چاهك مشغول فعاليت است.

Advertisements

یک فکر برای “گيوه دوزي بهبهان رو به فراموشي رفته است؟”

  1. سلام از مطلبتون خوشم اومد اما موارد مهمتر وبیشتری در مورد بهبهان هست

امکان ثبت دیدگاه وجود ندارد.