اکوسیستم مناطق لرنشین در معرض تهدید

از ارزشمندترین نعماتی که حق تعالی به مناطق لرنشین ارزانی داشته است محیط زیست بی‌نظیر و دلکش این مناطق است، آبشارها، رودخانه‌های خروشان، جنگل‌های پرشکوه بلوط، گل‌ها، گیاهان، حیوانات و پرندگان رنگارنگ، تنها گوشه‌هایی از زیبایی‌های زیست‌محیطی مناطق لرنشین هستند

 

برخی از این جلوه‌های طبیعی علاوه بر ارزش‌های زیستمحیطی در شعر و ادبیات لرستان نیز وارد شده‌اند و نمادی برای مردم لر به شمار می‌روند؛ به عنوان مثال بلوط، لاله‌ی واژگون، شقایق و … هر یک نمادهایی از این مناطق لرنشن و مردم لر هستند. علاوه بر این در بسیار از موارد این مظاهر طبیعی الهام‌بخش شاعران و هنرمندان لر در آفرینش آثار جاویدان ادبی بوده‌اند.

اما افسوس و صد افسوس که ما مردم لر به عنوان میراث‌داران این جلوه‌های بی‌بدیل طبیعی به طور شایسته و بایسته قدردان این نعمات الهی نبوده‌ایم. در سالیان اخیر به طور مداوم شاهد خبرهای نگران کننده‌ای در رابطه با محیط زیست لرستان هستیم، سال گذشته کارشناسان محیط زیست استان لرستان به شهروندان لرستانی در ارتباط با از ریشه کندن لاله‌های واژگون و انتقال آنها به گلخانه‌های خانگی هشدار دادند.

و یا اینکه هر ساله در آستانه‌ی سال نو متأسفانه شاهد سؤ استفاده‌ی افراد سودجو از گونه‌های منحصر به فردی چون سمندر لرستانی، ماهی کور و دیگر گونه‌های نادر استان بودیم. که متأسفانه بعضاً شاهد قاچاق این گونه‌ها به خارج از کشور نیز بوده‌ایم، توجه داشته باشیم که گونه‌های اخیر منحصراً در لرستان وجود دارند و حفاظت و نگهداری از آنها قبل از هر سازمانی وظیفه عقلی و شرعی شهروندان این دیار می‌باشد. از دیگر چالش‌های انسان ساخته‌ای که محیط زیست لرستان با آن مواجه است می‌توان به تخریب جنگل‌های بلوط، صید بی‌رویه‌ی ماهی از رودهای استان(به ویژه کشکان و سیمره)، شکار گونه‌هایی مانند کًَل و قوچ وحشی، کبک، قرقاول و… اشاره کرد.

 در بین خبرگزاری‌های متعددی که در استان فعالیت می‌کنند «خبرگزاری مهر» با جدیت بیشتری پی‌گیر خبرهای زیست‌محیطی لرستان است که جدیت این خبرگزاری در پی‌گیری اخبار و گزارشات زیست‌محیطی جای تقدیر و تشکر دارد. خوشبختانه در پایان تعطیلات نوروزی امسال شاهد خبرهای خوشی در ارتباط با بهبود وضعیت خروج سمندر لرستانی بودیم.

اما این شادی دیری نپائید و روز گذشته بازهم اخبار ناگواری در ارتباط با پلنگ لرستان روی تلکس‌های خبری آمد. پلنگ لرستان به لحاظ بلندی و بزرگی جثه گونه‌ی منحصر به فرد و بسیار زیبایی است که در مناطقی چون سفیدکوه، کبیرکوه و هشتادپهلو زندگی می‌کند. مدت دو دهه بود که حتی یک نمونه از پلنگ لرستانی مشاهدده نشده بود تا اینکه بالاخره در سال 1385 این گونه از سوی سازمان محیط زیست منقرض یافته اعلام شد. اما به حمدالله این گونه‌ی نادر به طور مرموزی پنهان از چشم انسان‌ها به زندگی خود ادامه داده بود و در سالیان اخیر چند قلاده از این حیوان زیبا مشاهده شد. اما متأسفانه طولی نکشید که شادی این خبر در کام دوستداران محیط زیست لرستان تلخ شد. به طوری که در عرض سه سالی که اعلام شد نسل این حیوان منقرض نشده است، 5 قلاده از این گونه‌ی زیبا و بی‌نظیر تلف شده‌اند اکثر قریب به اتفاق این پلنگ‌ها توسط شکارچیان متخلف شکار شده‌اند. در روزهای اخیر نیز یک نمونه‌ی دیگر از پلنگ لرستانی به علت تغذیه از لاشه‌های مسمومی که روستاییان برای حفاظت از دام‌های خود در زیستگاه این گونه قرار داده بودند تلف شد. در حال حاضر گفته می‌شود در حال حاضر تنها 7 قلاده از این گونه پلنگ در لرستان وجود دارد.

به راستی سزای افراد بی‌وجدانی که تنها برای اثبات شجاعت و مهارت کاذب‌شان این گونه‌ها را از بین می‌برند چیست؟؟ درست است که نگهداری و داشتن اسلحه در لرستان یک فرهنگ است اما دریغ است که این سلاح‌ها بلای جان حیات وحش دیارمان باشند این را هم فراموش نکنیم که تفنگ در لرستان همواره حافظ نوامیس مردم و مرزهای ایران بوده است، و برای آن ستوده شده است نه برای کشتن حیوانات بی‌گناه. و آن ترانه‌ی جاویدان استاد رضا سقایی همواره در نظر داشته باشیم:

تفنگ حئفه تو آهو بکشی آهو قشنگه / تفنگ حئفه بکشی کؤگ کوهی رنگ وه رنگه …

شایسته است که در درجه‌ی اول ما شهروندان لرستانی به عنوان صاحبان اصلی این سرزمین، حافظ این میراث‌های گران‌بها باشیم، سپس سازمان محیط زیست، نیروی انتظامی، دادگستری، آموزش و پرورش و  سایر ارگان‌های ذی‌ربط با تمام تلاش خود را برای حفاظت از این محیط زیست سرزمین‌مان به عمل آورند. در این ارتباط بیش از هر چیز آموزش و فرهنگ‌سازی ضروری به نظر می‌رسد؛ بعد از آن سازمان محیط زیست باید با افزایش محیط‌بانان مجرب، و همچنین آموزش و به کار گیری افراد بومی و محلی گام‌های مؤثری را در این راه بردارد. همچنین شایسته است سازمان‌های قضایی نیز سخت‌ترین مجازات‌های ممکن را برای کسانی که گونه‌های در معرض انقراض را شکار می‌کنند در نظر بگیرد، اما باز هم بایستی بر این نکته اذعان ‌کنیم که آموزش، اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی کارآمدترین روش برای حفاظت از سرمایه‌های طبیعی این دیار می‌باشند.

 

نویسنده: مهدی ویس کرمی -نشریه لور

Advertisements

نویسنده: ...

اسفندیار خدایی ساکن لرستان تلفن: 09169626628

2 دیدگاه برای «اکوسیستم مناطق لرنشین در معرض تهدید»

  1. سه لام

    يكي از شاعران لر در ابياتي از كانديداتوري دكتر محسن رضايي استقبال نمود.
    چند بيت از شعر لري عبدالناصر هارونی شاعر اهل چادگان به شرح زير است:

    هنی سردار بخت انقلابی
    دلیری و ز نسل بوترابی

    بیو حالا به میدون همچو شیرون
    كه منده زنده از تو نوم ایرون

    ولاتت سی هیاریت ایكنه تو
    بیو ای كر لر فرزند برنو

    براي خواندن ادامه شعر به سايت فرزند زاگرس مراجعه كنيد.

    لطفت كم نبو
    خدا نهيدارت
    http://www.fzagros.com

  2. بررسي وضعيت اكوتوريسم در مناطق آزاد كشور و نقش آن در دستيابي به توسعه پايدار
    مصيب شيراني كارشناس ارشد منابع طبيعي و محيط زيست

    -اكوتوريسم :
    تاريخچه اكوتوريسم به سال 1965 ميلادي هنگامي كه واژه اكوتوريسم به كار برده شد، باز مي‌گردد. اين واژه در مفهوم عام چنين تعريف شده است: اكوتوريسم سفر به مناطق تخريب نشده يا غيرآلوده طبيعي با هدف مطالعه، مشاهده و لذت از زيباييها و گياهان و جانوران بومي و نيز نشانه‌هاي فرهنگي اين مكانها (در صورت وجود ) مي‌باشد. اكوتوريسم يعني تورهاي گردشگري به منظور جذب تمامي انواع طبيعت دوستان، طبيعت شناسان، دانشمندان، هنرمندان و ماجرا جويان كه انگيزه‌ اصلي آنها علاوه بر تفريح تماشاي شگفتيهاي طبيعت، گونه‌هاي كمياب، پديده‌هاي طبيعي در شرايط حتي الامكان دست نخورده و بكر مي باشد. در سطح کلان، اکوتوريسم پايدار دو بخش بسيار مهم را به همراه دارد.
    1- ارتقا و افزايش حفاظت از اکوسيستم ( بوم سازه) طبيعي2- حمايت از اقتصاد بومي و محلي
    در همين راستا در اولين کنفرانس گردشگري پايدار که در سال 1995 درمادريد برگزارشد به نکات زير اشاره شد: 1- توسعه گردشگري بايد بر اساس معيارهاي پايداري باشد، بدين معنا که در مسايل اکولوژي در بلند مدت ، بايد مسايل و تعهدات لازم نسبت به جنبه هاي اجتماعي و اخلاقي نيز رعايت شود.2- ماهيت پايداري گردشگري مستلزم پايداري محيط هاي طبيعي، فرهنگي و انساني است.
    3- گردشگري بايد جنبه هاي فرهنگي، ارزشي و عناصر سنتي جوامع محلي را مد نظر داشته باشد.
    2ـ توسعه پايدار :
    توجه به‌مسايل زيست‏محيطي در دو دهه اخير شتاب بيشتري بخود گرفته است، نحوه اثر آلودگيها بر طبيعت وگسترده بودن اثرات مكاني وزماني آلودگيهاي زيست‏محيطي، توجه مراجع بين‏المللي را به‌خود جلب نموده‌است. اولين كنفرانس جهاني محيط زيست درسال 1972 در استكهلم تشكيل گرديد و دستاورد آن بيانيه محيط زيست انساني بود. در بيانيه مذكور استفاده منطقي از منابع، كاهش آلودگي‏ها وآموزش زيست‏محيطي توصيه گرديده است. درسال 1987 برانت‏لند گزارش «آينده مشترك ما» را از طرف كميته محيط زيست انساني منتشر نمود و درآن مسائل وبرنامه‏هاي زيست‏محيطي جهان را مورد بررسي قرار داد..
    20سال پس از اولين كنفرانس محيط زيست، كنفرانس سران كشورها درسال 1992 در ريو تشكيل گرديد وارزيابي دو دهه فعاليت‏هاي بين‏المللي وملي را در زمينه‏هاي زيست‏محيطي در جهان انجام داد. نتايج كار كنفرانس ريو بدين شرح بود: بيانيه ريو يا منشور زمين، كنوانسيون‏هاي تنوع‏گونه‏هاي زيستي وتغييرات آب وهوا، اصول جنگل و دستوركار 21، دراين كنفرانس كليه ابعاد توسعه ومحيط زيست مورد بررسي قرار گرفت وراه‏حل‏هاي لازم براي كشورها ومجامع بين‏المللي در قرن 21 ترسيم گرديد.
    ديدگاهها درمورد توسعه در طي زمان تغيير نموده است و از ديدگاه اوليه توسعه اقتصادي كه صرفاً در قالب توليد ناخالص داخلي ويا توليد ناخالص ملي مطرح بود، به توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي ارتقاء يافت. شاخص‏هاي توسعه نيز روز به روز گسترده‏تر گرديدند بطوريكه سازمان ملل طي گزارش درسال 1990 شاخص‌هاي توسعه انساني را در ابعاد وسيع به شرح زير ارائه نمود: حسابهاي درآمد ملي، بهداشت ودسترسي شهر و روستاها به آن، رفاه اجتماعي وتفاوت زنان ومردان در برخورداري از آن، امنيت غذايي، آموزش وپرورش، سرمايه‏هاي انساني، اشتغال ومنابع طبيعي.
    دراين دوران مسائل زيست‏محيطي عمدتاً از طريق منظور نمودن بررسي اثرات زيست‏محيطي طرحها وقيمت‏گذاري اقتصادي بربرخي از اثرات منفي زيست‏محيطي وراههاي كاهش لطمات مورد توجه قرار مي‏گرفت. پس‏از مطرح شدن «توسعه پايدار» نگرش‏ها وسيع‏تر گرديده وبرنامه‏هاي توسعه در تمام ابعاد مورد توجه قرار گرفته است. توسعه پايدار به مفهوم «اداره وبهره‏برداري صحيح وكارآ» از منابع پايه، منابع طبيعي، منابع مالي ومنابع انساني به‏منظور دستيابي به الگوي مصرف مناسب و مطلوب وبكارگيري امكانات فني وتشكيلات مناسب كه تامين‏كننده نياز نسل امروز ونسل‏هاي آينده مي‏باشد، بيان گرديده است.
    يكي از توصيه‏هاي مهم كنفرانس ريو يا اجلاس زمين به كشورها تدوين «استراتژي ملي توسعه پايدار» مي‏باشد:. استراتژي ملي توسعه پايدار شامل كليه ابعاد دستوركار 21 از جمله : «فقرزدايي، توسعه كوهستانها، اصلاح الگوي مصرف، كشاورزي پايدار، تنظيم جمعيت، تنوع‏ گونه‏هاي زيستي، حفظ سلامت انساني، بيوتكنولوژي پايدار، مسكن مناسب، حفاظت اقيانوس‏ها، تلفيق امور توسعه با محيط زيست، حفاظت ومديريت منابع آب، حفاظت از اتمسفر، مديريت مواد شيميايي سمي، بهره‏برداري مناسب از زمين، مديريت ضايعات خطرناك، حفاظت از جنگل‏ها، كويرزدايي، مديريت زباله‏هاي اتمي وتقويت گروههاي اجتماعي (زنان، جوانان، مردم بومي، سازمانهاي غيردولتي . . . ) براي مشاركت در برنامه‏هاي توسعه» مي‏‏شود و دردرجات متفاوت در تمام بخش‌هاي طراحي، ساخت، نگهداري وبهره‏برداري تاثير گذارده وميدان جديدي را براي برنامه ريزان و مهندسين باز مي‏نمايد.

    چگونگي رسيدن به گردشگري پايدار
    لازمه تحقق گردشگري پايدار و به تبع آن توسعه پايدار که پيرامون ارايه روش هاي منطقي در بهره برداري از منابع طبيعي و انساني و ممانعت از بکار گيري غير علمي اين منابع مي باشد رعايت اصول و ضوابط خاص و نيز ارتقاء آگاهي هاي عمومي و جلب مشارکت هاي مردمي و حاکم شدن فرهنگهاي زيست محيطي مي باشد. اصول گردشگري پايدار را با توجه به آنچه سازمان بين المللي گردشگري توصيه مي‌كند مي توان به شرح زير بيان كرد.
    1- استفاده از ماهيت پايدار منابع طبيعي، ‏ اجتماعي و فرهنگي2- استفاده بهينه از منابع و جلوگيري از اتلاف منابع كه به افزايش كيفيت گردشگري كمك مي كند.3- حفظ تنوع فرهنگي، ‏ اجتماعي و طبيعي براي داشتن گردشگري پايدار و دادن انعطاف به آن بسيار مهم است.4- برنامه ريزي در سطح خرد و كلان و محلي كه تاثيرات زيست محيطي را مد نظر قرار مي دهد بر پايايي گردشگري مي افزايد.5- حمايت از نظام اقتصاد محلي، گردشگري پايدار تعداد زيادي از فعاليت هاي اقتصادي را تقويت و حمايت مي نمايد در عين حالي كه مدافع و محافظ محيط زيست است.6- مشاركت مردم واجتماعات محلي در كليه بخش هاي گردشگري كليد پاياي اين بخش است. 7- مشاوره با افراد ذي نفع و عامه مردم و ايجاد تعامل بين اجتماع و سازمانها و نهاد هاي محلي. 8- آموزش خدمه و دست اندركاران در كليه بخش هاي گردشگري بهبود گردشگري را درپي دارد.9- از آنجا كه بازاريابي اطلاعات كاملي رادر اختيارگردشگران قرار مي دهداين در حالي است كه بازاريابي گرشگري براي مناطق آزاد بسيار كم و به اعتراف بسياري از گردشگران بر حسب اتفاق با مناطقي همچون كيش آشنا شده اند(اين درحالي است كه كشور همسايه با تبليغات فراوان پرواز هاي متعدد چاپ و نشر كتاب هاي فراوان و تهيه فيلمهاي جذاب از سراسر دنيا گردشگر و طبيعتگرد جذب مي نمايند) مي تواند به افزايش احترام نسبت به محيط فرهنگي، اجتماعي و طبيعي نواحي ديدني منجر شود كه در پي آن رضايت مندي گردشگر و ساكنان محلي را در پي دارد. به طور کلي جهت دستيابي به توسعه پايدار در هر زمينه اي و به خصوص اکوتوريسم بايد به سه جنبه مهم محيط زيستي ، اقتصادي و فرهنگي و توجه خاص به بعد فني را لحاظ نمود.
    زيست محيطي: پايداري طبيعت و محيط زيست بايد با بهرمندي از مشاركت محلي وبا حفظ نظام اقتصادي محلي براي حفظ منابع طبيعي و زيست محيطي صورت گيرد.
    فعاليت اقتصادي: توسعه اشتغال بايد برتوانايي محلي و احيا مشاغل سنتي همراه با جلب سرمايه دولتي و خصوصي كه مشاركت محلي در آن از اهميت ويژه اي برخوردار است استوار باشد.
    فرهنگي: حفظ و ارتقا هويت فرهنگي كه در اين راستا بايد به حفظ و تداوم آيين ها, سنتها و مراسم اجتماعي و تاريخي كه به بازيابي هويت تاريخي كشور همراه با شناسايي و حفظ ميراث فرهنگي و تاريخي و طبيعي و معنوي منجر مي شود توجه ويژه مبذول داشت.
    در بعد فني : گرايش به تفكر جامع‏نگر در طراحي-گرايش به طراحي انعطاف‏پذير به منظور تطبيق با شرايط متحول محيطي-گرايش به تفكر وتعمق بيشتر در انتخاب گزينه‏هاي اوليه با توجه به شاخص‏هاي پايداري-توجه به چگونگي سازماندهي و ايجاد ساختار مناسب براي استفاده بهينه ازطرحها- آشنايي با اثرات زيست‏محيطي طرحها برمحيط جغرافيايي آن-آشنايي با اثرات طرحها در بلندمدت، در توسعه پايدار ضروري است.

    نتيجه گيري و پيشنهادات
    – حفاظت از منابع مهم وكمياب طبيعي و زيست محيطي و همسو كردن توسعه گردشگري با ساير بخشهاي اقتصادي، برنامه ريزي، ساماندهي وكنترل الگوهاي كالبدي توسعه گردشگري, همچنين فراهم آوردن چهار چوب مناسب جهت بازاريابي جهاني و جذب گردشگر، معرفي ميراث فرهنگي و تاريخي و صنايع دستي از راهکارهاي اساسي جهت توسعه اين صنعت در حال رشد و بهبود وضعيت آن در مناطق آزاد كشور مي باشند. همچنين تربيت افرادي علاقه مند، فعال و آگاه نسبت به محيط زيست جهت مشارکت در پروژه هاي زيست محيطي و معرفي جاذبه ها و استعدادهاي طبيعي مناطق آزاد كشور موجبات توجه گردشگران و طبيعت دوستان را به اين مناطق فراهم کرده که در نهايت اين امر با تصميم گيريها و برنامه ريزيهاي علمي و حساب شده به ايجاد گردشگري پايدار منتهي مي شود در اين صورت اثرات متقابل اقتصادي قابل ملاحضه اي براي مناطق آزاد خواهد داشت و در عين حال موجب حفاظت از ميراث طبيعي و فرهنگي خواهد شد.

    فرجام سخن اينكه، در يك نگاه كلي درباره وضعيت اكوتوريسم در مناطق آزاد كشور بايد گفت، كه هم اينك نياز به يك سري برنامه‌ريزي علمي و تدوين سياست مدبرانه مي‌باشد،
    بنابراين چنين مي‌توان عنوان نمود، كه اكوتوريسم در حقيقت تمامي گونه‌هاي توريسم بر پايه طبيعت را شامل مي‌شود و به دنبال آن مي‌باشد كه تاثيرات منفي گردشگري را بر محيط فرهنگي، اجتماعي و به خصوص طبيعي را كم كرده و نوعي منعفت اقتصادي براي جوامع ميزبان و افراد بومي حاصل نمايد و در حقيقت با ايجاد آگاهي متقابل بين گردشگر و افراد بومي نوعي تعامل فرهنگي ميان جوامع مختلف ايجاد مي‌نمايد و گردشگراني را تربيت مي‌نمايد كه به درك بهتري از جهان پيش‌روي خود نايل مي‌شوند و در كنار لذت حاصل از سفر به مبلغان فرهنگي به صورت غير مستقيم تبديل مي‌شوند و اين آن چيزي است كه تمدن بشري به خصوص در قرن 21 بيش از هر چيز براي پيشرفت تمدن خود بر پايه‌ي انسانيت به آن نيازمند است. در نهايت در يك نگاه كلي به اكوتوريسم(اين پنجمين صنعت پولساز جهان)در مناطق آزاد ي همچون كيش و قشم و ارس و اروند. .. مي توان اينچنين بيان داشت سرمايه بزرگ مناطق آزاد كشور طبيعت انهاست و حفاظت از طبيعت و محيط زيست آنها اولين گام براي رسيدن به توسعه پايدار است.

امکان ثبت دیدگاه وجود ندارد.