تپه باباجان دلفان، گنجينه‌ هويت و ميراث كهن ايران باستان

شهرستان دلفان با پيشينه‌اي ديرينه در جا ي جا ي خود يادگارهايي كهن از قرون متماد ي د ارد كه هرگاه پرده از اسر ار شگفت انگيز آن برد اشته شود آثار ي از فر هنگ غني اير اني نمايان مي‌شود. از جمله اين يادگارهاي كهن، تپه باباجان است. در بررسي‌هاي اوليه، چهار دوره تاريخي و پيش از تاريخ مربوط به دوره‌هاي ماد، هخامنش، قرون هشت و نهم و هزاره سوم پيش از ميلاد دراين تپه شناسايي شد     

خرم آباد – در پهن دشت سبز دلفان لرستان تپه باستاني باباجان قد بر افر اشته كه به عنو ان بزرگترين تپه باستاني منطقه ، گنجينه ا ي ارزشمند از هويت و مير اث كهن اير اني است .

به گزارش خبرنگار ايرنا، شهرستان دلفان با پيشينه‌اي ديرينه در جا ي جا ي خود يادگارهايي كهن از قرون متماد ي د ارد كه هرگاه پرده از اسر ار شگفت انگيز آن برد اشته شود آثار ي از فر هنگ غني اير اني نمايان مي‌شود.

از جمله اين يادگارهاي كهن، تپه باباجان است كه شهرت و آوازه جهاني دارد، معماري و آثار به دست آمده از آن، پيش درآمد و مرجعي در مطالعات تمدن ايران زمين است.

اين محوطه باستاني، در پنج كيلومتر ي غرب نور آباد، مركز شهرستان دلفان، و اقع شده و نخستين بار توسط گلر گاف ميد، از د انشگاه لندن ، در فاصله سال‌ها ي ‪ ۱۳۴۴تا ‪ ۱۳۴۷مورد كاوش قر ار گرفت كه نتايج درخشاني از تاريخ اين سرزمين كهن به دست آمد.

اين اثر ارزشمند تاريخي از يك تپه مركزي و چندين تپه در غرب و شرق تشكيل شده كه تاكنون تنها تپه مركزي و شرقي آن مورد بررسي باستان شناسان قرار گرفته است.

در بررسي‌هاي اوليه، چهار دوره تاريخي و پيش از تاريخ مربوط به دوره‌هاي ماد، هخامنش، قرون هشت و نهم و هزاره سوم پيش از ميلاد دراين تپه شناسايي شد.

فرضيه مربوط به كوچ ساكنان فلات ايران توسط اين باستان شناس در اين تپه تائيد شد و نشان داد كه ساكنان اين ناحيه در دو سده مورد اشاره ، مهاجران آريائي بودند كه از شمال متوجه لرستان شده و در روستايي متشكل از خانه هاي كوچك سنگي در دامنه تپه باباجان مستقر شدند.

منطقه باباجان در گذشته از اهميت ويژه‌اي برخوردار بوده و مراكز اداري و مقر روساي محلي وسعت زيادي از ابنيه آن در هزاره پيش از ميلاد را به خود اختصاص داده بود و مناطق مسكوني باستاني از يك پشته مركزي و تپه‌هاي كوچكتر تشكيل شده است.

پشته بيضي شكل مركزي اين تپه كه در امتداد جنوب شرقي به جنوب غربي آن قرار دارد داراي ابعاد ‪۳۰;۲۱۵#۶۰متر و عرض ‪ ۱۲۰متر در حوالي دامنه است.

بررسي‌ها نشان مي‌دهد اين محل ، مركز سكونت افراد در هزاره نخست پيش از ميلاد بوده و در نتيجه كاوش‌هاي باستان شناسي، سه لايه (طبقه) فوقاني شناسايي شد كه تمامي آنها به اين دوره تعلق دارد.

در طبقه سوم با توجه به بقاياي آثار معماري چنين به دست مي‌آيد كه در اين طبقه پي خانه‌ها به وسيله تيرهاي چوبي و شاخه درختان به صورت مسطح قرار گرفته بودند.

در لايه دوم، آثار فرهنگي و معماري تپه قرار دارد و در نقشه ساختمان آن كه از يك اتاق بزرگ به حياط متصل مي‌شود، در چهار گوشه حياط مركزي ، چهار اتاق شناسايي شده كه از اين اتاق‌ها به عنوان برج استفاده مي‌كردند.

در ميان برجها اتاق‌هاي كوچك مستطيل شكلي ساخته شده كه تعداد آنها به چهار باب مي‌رسد و در شمال ،جنوب وغرب حياط واقع شده و ورودي يا دروازه اين مجتمع از سمت شرق است.

كف ورودي اين مجتمع سنگفرش بوده و كف پوش آنها از يك لايه رس خاكستري با سنگهاي پهن تشكيل شده است.

در كاوش از اتاق شرقي اين مجموعه، بقاياي آسياب دستي ،ظروف سفالين و ذخيره آذوقه يافت مي‌شود.

درلايه اول نيز باتوجه به بقاياي آثار معماري كه به دست آمده، از نظر ساختماني شبيه لايه دوم است.

حياط مركزي اين طبقه به يك سرسراي ستون دار مبدل شده و به جاي برج‌هاي گوشه حياط ، اتاق‌هاي پذيرايي بزرگ ديگري در اين لايه ساخته شده و تا غرب بنا امتداد يافته است.

استفاده از سرسراي ستون دار و برج‌هاي كنجدار با رواق‌هاي ستون دار جناحي در كنار ساختمان‌ها يك ويژگي معماري درباري هخامنشي است كه احتمال مراحل اوليه رواق پاسارگاد را مجسم مي‌سازد.

نماهاي كشف شده از پلان بناهاي مختلف در لايه‌هاي تپه مركزي مانند دژ و بارو، تالار و سرسرا، اتاق پادشاه و اتاقك‌هاي كه محل مراسم مذهبي يا معبد گونه بوده واتاق‌هاي ساده در اطراف حياط مركزي همگي نمونه‌هاي روشني از معماري اوليه ايراني است كه تاثيرات اين شيوه معماري را در ديگر دوره ها مي توان مشاهده كرد.

پشته شرقي نيز به شكل مخروطي بوده و در شرق تپه مركزي واقع شده است.

اين پشته ‪ ۸۵متر عرض دارد و در آن دو ساختمان با پلكان‌هاي هم عصر دوره ماد و يك ساختمان ديگر مربوط به قرن نهم وهشتم پيش از ميلاد كشف شده است.

از يافته‌هاي مهم اين تپه ، مي‌توان اتاق منقوش را نام برد وچون اين اتاق داراي رنگ‌هاي تزئيني بوده از طرف كاوشگر تپه ، اتاق نقاشي نامگذاري شد.

مهمترين مساله در اين اتاق، كشف ‪ ۲۰۰عدد از قديمي‌ترين آجرهاي منقوش ايران است كه نشانگر نوعي كتيبه يا تزئين ديواري برجسته و نقاشي شده است.

اين آجرها كه داراي طرح‌هاي استاندارد ومعين هستند در طيف متنوعي از طرح ها ومدل‌ها ي معكوس قرار دارند.

در زمان حاضر دو نمونه از اين آجرها ، در موزه‌هاي اشمولين و بريتانياي انگلستان وتعدادي نيز در موزه ملي ايران نگهداري مي‌شود.

اين مجموعه باستاني در كنار ده‌ها اثر مكشوفه ظروف سفالي وسفالينه ها، انواع كوزه ها، گلدان ها، قوري‌ها ، اشياء مفرغي و مجموعه‌اي از دسته ها، شيرهاي لوله‌اي و كوزه‌ها با طرح و شكل‌هاي مختلف نتايج درخشاني را از فرهنگ وتمدن ايراني و اين ديارنشان مي‌دهد.

فرماند ار دلفان خو استار توجه ويژه مسوولان سازمان مير اث فر هنگي ، صنايع دستي و گردشگر ي لرستان به جاذبه‌ها ي تاريخي و طبيعي اين شهرستان شد.

مرتضي ولي پور ي، با اشاره به وجود بقا ع متبركه ، آبشارها ي متعدد، بيش از ‪ ۳۰۰تپه باستاني ، اماكن تاريخي و چشمه آب معدني گرمابه ، اظهار د اشت : دلفان قابليت تبديل شدن به يكي از قطب ها ي گردشگر ي استان ر ا دارد.

وي افزود: با توجه به اين كه تپه باستاني باباجان شهرت جهاني دارد سرمايه گذاري در اين بخش موجب جذب گردشگران وعلاقه مندان به باستان شناسي در منطقه مي‌شود

 

Advertisements

2 دیدگاه برای «تپه باباجان دلفان، گنجينه‌ هويت و ميراث كهن ايران باستان»

امکان ثبت دیدگاه وجود ندارد.