يك مرد، يك شهر (زندگی و خدمات زنده یاد علی محمد ساکی شهردار اسبق خرم آباد)

در حاشیه شهر خرم آباد و در قسمت جنوبی دریاچه  کیو، میدان کوچکی به نام زنده یاد علی محمد ساکی شهردار اسبق این شهر نامگذاری شده است … شهر محروم، کوچک و کم اهمیت خرم آباد در پایان دوره مسئولیت شادروان علی محمد ساکی به هیئت یک شهر مدرن، زیبا و سرسبز درآمد و یک بار نیز به عنوان شهر نمونه در سطح کشور شناخته شد. درياچه و پارك كيو به همت زنده‌ياد علي‌محمد ساكي شهردار فقيد خرم‌آباد، سال‌هاي ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۶ ساخته شد. آثار مکتوب فراواني از وي در موضوع تاريخ و فرهنگ لرستان بجاي مانده است   

 

این مطلب در هفته نامه تبلور اندیشه مورخه ۲۸ آذر ۸۸چاپ شده است.

  مسعود یوسفی- وبلاگ راه ابريشم
 در حاشیه شهر خرم آباد و در قسمت جنوبی دریاچه  کیو، میدان محقّر و کوچکی قرار دارد که به نام زنده یاد علی محمد ساکی شهردار اسبق این شهر نامگذاری شده است و این در حالی است که شرح و توصیف خدمات و اقدامات این چهره دلسوز و خدمتگزار، میدانی بس فراخ تر و وسیع تر می طلبد

البته مطالعه احوال و روحیات مرحوم علی محمد ساکی به خوبی آشکار خواهد ساخت که وی در زمان حیات خود به هیچ وجه به دنبال این نوع پاسداشت ها و تجلیل ها نبوده است، چه رسد به امروز که روح ارجمند و شریفش در نزد پروردگار جهانیان روزی می خورد. با این حال عقل و انصاف حکم می کند که بزرگان و خدمتگزاران یک جامعه به خاطر نقش اساسی و تعین کننده ای که در پیشبرد امور و ترقی جامعه خود دارند، همواره مورد تقدیر و تکریم مسئولین و سایر قشرهای مردم قرار بگیرند. این اقدام دست کم این فایده را خواهد داشت که جوانان و آینده سازان یک مملکت انگیزه و علاقه بیشتری برای خدمت به همنوعان و هموطنان خود پیدا می کنند.

البته از حق نباید گذشت که نامگذاری این میدان (به نام شادروان علی محمد ساکی) نیز در دوره جمهوری اسلامی و به همّت اعضای دومین دوره شورای شهر خرم آباد صورت گرفته است، و گرنه در دوره رژیم سابق از همین مقدار تجلیل و قدرشناسی مختصر، در حق این شخصیت وارسته و فرزانه نیز دریغ ورزیده شده بود. با این حال و به مصداق عبارت «الاکرامُ بِالاتمام» بهتر بود یادبود و مکانی مناسب تر و برازنده تر به این منظور اختصاص می یافت.

از بدو تشکیل شهرداری خرم آباد در سال 1305 تا به حال که مدت 83 سال از آن زمان می گذرد، تعداد 65 نفر شهردار، سرپرست و وکیل برای شهرداری خرم آباد تعیین شده و بر سرکار آمده اند، اما بدون آن که بخواهیم خدمات و زحمات شهرداران پیش و پس از زنده یاد علی محمد ساکی را نادیده بگیریم، باید گفت که این شهر تا پیش از قبول مسئولیتِ ایشان در شمار شهرهای حاشیه ای و کم اهمیت کشور قرار داشت.

در آن هنگام کسی که وارد شهر خرم آباد می شد، به دلیل مبادی ورودی تنگ و پر پیچ و خم این شهر هیچ نمی دانست که چگونه به یکباره وارد یک دره محصور، با تعدادی ساختمان تجاری و مسکونی که نام شهر بر آن گذاشته اند شده است. از این نظر شهر خرم آباد در آن دوره بیشتر به بعضی از شهرهای قرون وسطایی شبیه بود.

در پی انتصاب مرحوم ساکی به عنوان شهردار خرم آباد در سال 1350، وی از همان ابتدا عوامل انسانی و ماشین آلات و تجهیزات راهسازی و شهرسازی مورد نیاز خود را در سطحی وسیع و گسترده به کار گرفت و همزمان در همه جای شهر طرح های عمرانی و شهرسازی بسیاری را با پشتکار و جدیت فراوان به اجرا گذارد.

بنابراین مبادی ورودیِ سنگی و صخره ای شهر تعریض و سامان بخشیده شدند. گرداگر شهر کمربند و فضای سبز کشیده شد. دریاچه و پارک معروف کیو و پارک ها ی متعدد طراحی و ساخته شدند. مهمانسرا، هتل، کتابخانه، مراکز فرهنگی، رفاهی، تربیتی و ورزشی بسیاری تاسیس شدند. میدان ها و خیابان های جدید احداث شدند، یک حمام قدیمی به یک باب چایخانه سنتی بسیار زیبا تبدیل شد. کاروانسرای متروک شهر به صورت یک بازار خریدِ با نشاط و فعال درآمد. غسالخانه قدیمی و گِلی شهر تخریب و تجدید بنا شد.[1]

و به این ترتیب شهر محروم، کوچک و کم اهمیت خرم آباد در پایان دوره مسئولیت شادروان علی محمد ساکی در سال 1356 به هیئت یک شهر مدرن، زیبا و سرسبز درآمد و یک بار نیز به عنوان شهر نمونه در سطح کشور شناخته شد. از آن زمان این انسان والا و سخت کوش و خودساخته در نزد مردم شهر عزیز و محبوب دانسته شد و تا امروز که قریب 15 سال از زمان وفات وی می گذرد همچنان و با عزت و احترام از او یاد می شود.

رضا جایدری روزنامه نگار جوان و پرکار خرم آبادی در این باره در وبلاگ خود نوشته است: « او را هرگز ندیده ام، اما همیشه وصف وجود پربرکتش را از دیگران شنیده و یا از (طریق) خدماتش احساس کرده ام».[2]

زنده یاد ساکی در طول دوران پربار و درخشان خدمت خود به فکر اندوختن مال و سوءاستفاده از موقعیت های شغلی نبود. وی در گزارشی تحت عنوان « هفت سال خدمت در شهر خرم آباد» با سربلندی و شجاعت بسیار اعلام می کند: «اگر روزی بمیرم برای من و فرزندانم این افتخار بسنده است که دیناری مدیون افراد و بیت المال نبوده ام».

نقل است که مرحوم ساکی در پایان دوران مسئولیت خود در شهرداری خرم آباد، هنگامی که صورتجلسه تحویل اسناد و مدارک مربوط به شهرداری را امضا می کند، در انتها خودنویس طلایی خود را که ظاهرا یک شرکت راه سازی- در زمان مسئولیتش در شهرداری- به وی هدیه کرده است روی میز جا می گذارد. در این موقع کارمندی که اسناد مورد نظر را تحویل می گیرد خطاب به وی می گوید: «آقای شهردار خودنویستان جا مانده است»، و او در پاسخ می گوید: « می دانم! خودنویس مال شهردار خرم آباد است، نه علی محمد ساکی ».

البته مرحوم ساکی در طول دوران خدمت خود از سوی تعدادی افراد زیاده خواه و سودجو و به تعبیر امروزی ها رانت خوار اذیت و آزار فراوان دیده بود، اما نتوانسته بودند در عزم و اراده وی در راه انجام ماموریت ها وظایف محوله خلل چندانی به وجود بیاورند، با این حال وی در ایام بازنشستگی ودر اواخر عمر به خاطر بعضی ناسپاسی ها و قدرناشناسی ها قدری دلگیر و آزرده خاطر شده بود.

لازم به ذکر است که تلاش ها و فعالیت های آن مرحوم به هیچ وجه محدود و منحصر به امور اجرایی و عمرانی نبود، بلکه وی به گواهی آثاری که چاپ و منتشر کرده است، در زمره اصحاب فرهنگ و اهل قلم قرار داشته و شخصیتی آگاه و فرزانه به شمار می رفته، که  در کار تالیف، ترجمه و تصحیح متون قدیمه آثار و مکتوبات وزین و در خورتوجهی از خود به جا گذاشته است، به طوری که این آثار هم اکنون از سوی پژوهشگران و نویسندگان جوان لرستانی و سایر مناطق کشور به عنوان منابع و مآخذ معتبر مورد استفاده قرار می گیرند.استاد ایرج کاظمی، نویسنده، استاد دانشگاه و محقق برجسته لرستانی  که مدت ها همکار فرهنگی و یار گرمابه و گلستان شادروان علی محمد ساکی بوده، در باره شان فرهنگی و وجهه علمی وی  می گوید: « حقیقت داشت که او دریایی از معرفت و آگاهی را با خود همراه ساخته و اعتبار و خلاقیت ها و تداوم اندیشه اش جایگاهی رفیع در حوزه علم و تحقیق برایش به وجود آورده بود».[3]

بر این اساس آثار قلمی و مکتوب مرحوم علی محمد ساکی به طور عمده از این قرار هستند:

1-     جغرافیای تاریخی و تاریخ لرستان (تالیف)

2-     سالنامه دبیرستان بهار(تالیف)

3-     سفرنامه سر بی دوراند (ترجمه)

4-     سفرنامه ویلسن (ترجمه)

5-     سفرنامه فریا استارک (ترجمه)

6-     زندگی کریمخان زند (ترجمه)

7-     گلشن مراد (تصحیح)

8-     مقالات تحقیقی و انتقادی.

 

در پایان بی مناسبت نخواهد بود که به طور خلاصه به زندگی پربار و تاثیر گذار زنده یاد علی محمد ساکی پرداخته شود. وی در سال 1314 در شهر خرم آباد متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در این شهر به پایان رساند. در سال 1335 به شغل معلمی روی آورد و همزمان ادامه تحصیل داد تا اینکه در سال 1338 موفق به دریافت دانشنامه لیسانس شد. متعاقب آن در سال 1342 مدرک فوق لیسانس خود را در رشته جامعه شناسی در یافت کرد و در همین سال به عنوان مدیر دبیرستان ملک الشعرای بهار مشغول به کار شد. در همین دوره و تحت نظر وی چهره های مستعد و نخبه بسیاری به دانشگاه راه پیدا کرده و بعضی از این افراد تحت حمایت مالی و معنوی مرحوم ساکی قرار گرفتند و پس از پایان تحصیل همگی مصدر خدمات قابل توجهی در سطح استان و دیگر نقاط کشور شدند. شادروان ساکی سپس در سال 1348 به عنوان رئیس آموزش و پرورش ایذه به این شهر عزیمت کرد و پس از یکسال مسئول آموزش و پرورش شوشتر شد و در همین سال به عنوان بهترین مدیر آموزش و پرورش کشور شناخته شد. بعد از آن در سال 1350 از سوی انجمن شهر خرم آباد به سمت شهردار انتخاب و همانطوری که ذکر شد در این شهر منشا خدمات پرشماری در عرصه های گوناگون عمرانی، فرهنگی و اجتماعی شد. وی سرانجام در سال 1356 از کار اداری فراغت پیدا کرد و بعد از انقلاب نیز هیچ سمت اداری را نپذیرفت و به کارهای تحقیقی و پژوهشی روی آورد. تا اینکه سرانجام در 22 خرداد سال 1373، به دلیل بیماری ناشی از فشار کار زیاد و سکته مغزی چشم از جهان فروبست و به جوار رحمت حق شتافت. روحش شاد و یادش گرامی باد. 

 


http://bahramsalahvarzi.blogfa.com1-  

http://jaydari.blogfa.com2-  

3- همان

با تشكرا ز آقاي مسعود یوسفی- وبلاگ راه ابريشم كه زحمت ارسال اين مطلب را براي پايگاه خبري لرنا كشيده اند

Advertisements

13 دیدگاه برای «يك مرد، يك شهر (زندگی و خدمات زنده یاد علی محمد ساکی شهردار اسبق خرم آباد)»

  1. بزرگانلرستان پشتکو وپیشکوهمیشه ازاینابرمردبه نیکی یادمیکنند.کتابخانه مطهری کنونی هم ازوقفیات شخصی اوستیادش ماندگارباد

  2. مرحوم ساكي يكي از مفاخر لرستان است.به خدا صدها انسان فرهيخته مثل مرحوم ساكي در لرستان هست كه مديريت باندي وسياسي بعد از انقلاب همه آن ها را نفله كرده است.البته افراد شناخته شده اي از همين لرستان خودمان خيلي در اين نفله كردن نقش داشتند ودارند كه اميدوارم روزي روسياه شوند.آن روز دير نخواهد بود!

  3. روحت شاد باد اي خرم ابادي عزيز و با درايت!
    خرم ابادت را دوباره خرم تر و ابادتر ميكنيم

  4. سلام
    کاش به پاس احترام این بزرگ اصیل ماساکی هاوقتی راهمان به خرم آباد میفتد مجبور نشویم لهجه مان را عوض و فارسی بگوئیم.

  5. شادروان علی محمد ساکی شهردار سابق شهر خرم آباد را تنها میتوان به یک نام صدا کرد : معمار و مدیر شهر سازی نوین در ایران …
    همو بود که با بینشی وصف ناپذیر در مدتی کوتاه از شهری نسبتا ویران توانست شهری با کارکردها و زیرساختهای مدرن و نو طراحی و اجرا نماید و در این راه کمترین منافعی را برای خود یا کسان و یاران و همکارانش منظور ننمود و شخصیتش برای همیشه در اذهان مردم خرم آباد و لرستانیها چون نمونه انسان کامل و آگاه و فرهیخته و فداکار که نسبت به انجام مسئولیتهای انسانی و اخلاقی و اجتماعی اش سر از پا نمیشناخت باقی خواهد ماند.
    یادش بخیر و راهش پررهرو باد

  6. لازمه حداقل اسم يكي از خيابوناي خرم اباد به نام اين مرد بزرگ باشه اين كمترين كاريه كه ميتونيم انجام بديم

  7. سلام
    از یه کرد می پرسن .تاریخچه ی شما و سابقه حضورتون در ایران مربوط به چه دورانیه ؟
    اونم میگه : ما هی(یه فتح ها) بودیم.
    از آنجا اینجانب موکل کرد ندارم خدمتتون عرض کنم که ما لرها هنوز تکلیفمون رو با خودمون روشن نکردیم میخوایم کرد ها رو هم بزنیم تو تنور آشتی ملی. اقا این کرد ها خیلی با من دوست بودن .موقع عمله گی تو تهران ! به هیچ وجه من الوجود تا قبل از آدم وحوا قرابتی بین لرها و کرد ها پیدا نمی شه.
    ولی بعنوان هموطنان عزیز که بعضی هاشون گاهی ساز بیوفایی میزنن دوسشون داریم.
    لر ها رو علی الحساب متحد کنین انشالله بقیه ش درست میشه. در ضمن اون نقشه کردستان بزرگ که لرستان هم توش چپونده شده با نقشه لرستان شرقی یه مقادیری اختلاف دارند.
    اون از ترکیب برای تجزیه حرف می زنه و این از تجزیه برای ترکیب. حال می کنین از این تحلیل ریاضی فیزیکی سیاسی

  8. سلام
    خداوند روح ایشان رو قرین رحمت واسعه فرمایند.ولی … آقا این کلمه «ولی» حلال همه ی مشکلات ساختاریه.— اون آقایی که می فرمایند ما امثال آقای ساکی زیاد داریم . بهش هشدار میدم پا توی کفش کاندیداها نکنن. معلومه توطئه گره.آقا نمیذاری یه 2 زار کاسبی کنیم. ما نماینده ها مگه چه هیزم تری به شما فروختیم .که دنبال از ما بهترون میگردی.؟
    مرحوم ساکی با دست خالی مشکلات رو حل میکرد. اراده داشتء مردم دوسش داشتن. ولی بلد نبود جیباشو پر کنه. اگه تو این دوره زنده بودن مگه من میذاشتم کاندید بشن اونوقت.
    بالاخره میگشتیم این و اون ور یه کار ددمنشونانه می کردیم ..خلاصه …آره دیگه !!!!!!!!!

  9. خدا بیامرزش که مایه افتخار لرستان و قوم ساکی بود من با طایفه ی بزرگ ایشان هیچ نسبتی ندارم ولی نام نیک ایشان افتخار هر خرم آبادی خواهد بود
    دلم بی وصل تو شادی نبیند
    به غیر از محنت آزادی نبیند
    خراب آباد ما بی مقدم تو
    الهی هرگز آبادی نبیند

  10. ای کاش در خرم آباد باز کسانی مثل مهندس ساکی بودند و درگیر بده بستانهای سیاسی و قومی نمیشدند تا باز خرم آباد زیبا و پرفروغ شود. ای کاش…
    روحش شاد و یادش گرامی باد.

امکان ثبت دیدگاه وجود ندارد.