استفاده شبکه افلاک از واژگان لری خیانت نیست، وظیفه است!

عیسی قائدرحمتی: آقای تاج‌مهر در مقاله‌شان نوشته‌اند: «آن بنده خدا (مجری)…برای انبوه واژه‌های پرکاربرد امروزی مانند مانور (رزمایش)، کامپیوتر (رایانه)،ناو، ماهواره، ژنتیک و…چه معادل‌های بومی‌ای می‌تواند به کار ببرد که خنده‌دار نباشد.» در جواب باید گفت اگر ما به دید حقارت به زبان لری نگاه کنیم مسلمآ هیچ واژه‌ای نمی‌توانیم بسازیم اما اگر برای خود و زبانمان ارزش قائل باشیم با مشاوره و تفحص کلمات زیادی می‌توانیم بسازیم.    

به نقل از سیمره، شماره 145، 14 مرداد 89، صفحه 3

 

            در هفته نامه سیمره، شماره 144 به تاریخ 29 تیر ماه 1389 مقاله ای با عنوان «برنامه های تولید مرکز افلاک خالی از ایده عاری از خلاقیت»، به نویسندگی «کرم رضا تاج مهر» درج شده بود. عنوان مقاله مذکور به بخش کوچکی از محتوای آن مربوط میشود.

            اصل مقاله ایشان بیشتر به موضوعات فنی صدا و سیما و مهارتهای دست اندر کاران آن سازمان خلاصه میشود.

            اما آنچه ناراحت کننده است این است که بخواهیم اصالت واژه های لری را از صدا و سیما به عنوان اشاعه دهنده فرهنگ لری-جدا کنیم. آقای تاج مهر در مقاله اش اعتقاد دارد که: «کپی برابر اصل نیست» حال اگر صدا و سیما افلاک به «تیاره» بگوید هواپیما ، به «شَکَت» بگوید خسته، به «فره» بگوید زیاد و..، در آن صورت آیا زبان صدا و سیما کپی شبکه های سراسری نمی شود، آیا خدمت به زبان محلی لری یعنی پاک کردن واژه های اصیل آن؟، در آن صورت از زبان لری چه باقی می ماند؟

            ما باید احساس درد انقراض زبان لری و دغدغه درمان این درد را داشته باشیم و مهمترین داروی نجات زبان لری مدد و یاری رسانه های سمعی و بصری مثل صدا و سیما و مطبوعات است.

            بنابراین اگر می بینید در اتوبوس – در شهر خرم آباد که پرچم دار شهر لری است – عده ای به کلمه «تیاره» از صدای رادیو می خندند، باید بدانیم این خنده ها نشانه ضعف عملکرده های ما به عنوان نویسنده های این سرزمین لر نشین می باشد.ضعف از جانب ما فرهنگ دوستان و اهل قلم این اقلیم لر است.

            من وشما کم کاری کرده ایم و مسئله فرهنگ و زبان لری و مسئله انقراض و احیای آنرا برای همتبارانمان برای همزبانانمان و برای قوم لر تشریح نکرده ایم.

            من و تو گاهی از  کم کاری پا را فراتر نهاده ایم و با ندانم کاری عملآ پا روی فرهنگ و زبان لری گذاشته ایم.

            وقتی بنویسیم که به تیاره بگویید هواپیما، وقتی بگویم ستره لباس بدی است مثل لباس خواب است، وقتی زبان لری را فقط برای طنز و لوده بازی به کار ببریم، وقتی شرمنده بشویم که … وقتی کتمان کنیم که … وقتی کم بیاوریم که … وقتی … همه ی اینها یعنی اینکه  عملآ  طومار فرهنگ و زبان لری را در هم پیچیده و آنرا در سطل آشغال بیندازیم.

            وقتی فرهنگ و زبان لری به زوال کشیده شده و در حال نابودی است شنیدن  واژه های فراموش شده آن هم برای عده ای تازه گی دارد. طبیعی است با شنیدن آن واژه ها -به خاطر تازه گی شان- به خنده بیفتند، زیرا امروزه اصلأ ندیده اند کسی به هواپیما بگوید تیاره.

            اگر هر لر به لربودن خود افتخار کند در آن صورت نوع کلمات بومی و اصیل بودن آن برایش بسیار مهم خواهد بود و فقط در آن صورت است که با شنیدن کلمات اصیل به شوق و شعف می آید.

            آقای تاج مهر مدعی اند که استفاده از کلمات اصیل لری خیانت به زبان لری است. آیا خدمت در مقابل خیانت به زبان لری به این صورت است که واژه های نیم بسمل و نیمه جان لری را از بین ببریم؟  آیا شما نظر دیگری برای احیای کلمات اصیل لری دارید؟ یا اینکه می خواهد راه ساده و میان­بر اعدام زبان لری را صادر کنید؟

            باید تلاش فرهنگی را پیشه کنیم، همت کنیم و دست در دست همدیگر واژه های مهجور و گمنام لری رابرای عامه مردم زنده کنیم.

            در این وانفسا  که هر کس میخواهد تهرانی حرف زدن را بر مغز کودکان – که فرهنگ سازان نسل آینده می باشند- غالب کند، طبیعی است واژه های لری در این تلاش مخرب از بین برود. به همین خاطر وقتی واژه های اصیل لری را بکار می بریم در نگاه مخاطب بهت و شگفتی را – به خاطر ندانستن معنی آن واژه لری – می بینیم. یا اینکه مستمع با شنیدن آن واژه مهجور با تعجب می ماند بعد از لحظه ای که معنی آن، یادش می آید به خنده می افتد. پس مشکل از جانب ماست که حتی زبان خود را به عنوان زبان مادری به کودکانمان نمی آموزیم.

            آقای تاج مهر در مقاله شان نوشته اند: «آن بنده خدا (مجری)…برای انبوه واژه های پر کاربرد امروزی مانند مانور (رزمایش)، کامپیوتر (رایانه)،ناو، ماهواره، ژنتیک و…چه معادل های بومی ای می تواند به کار ببرد که خنده دار نباشد.» در جواب باید گفت اگر ما به دید حقارت به زبان لری نگاه کنیم مسلمآ هیچ واژه ای نمی توانیم بسازیم اما اگر برای خود و زبانمان ارزش قائل باشیم با مشاوره و تفحص کلمات زیادی می توانیم بسازیم.

             آقای تاج مهر همواره باید به یاد داشته باشد که اساس این خنده ها، به نوع و شکل واژه ها مربوط نمی شود، علت آن نوعی خود کم بینی و کوته نظری نسبت به زبان و قومیت لری است. به هر حال اگر تهرانی ها توانسته اند (رزمایش) را به جای (مانور) بپذیرند ما هم می توانیم (در اوفتایه)را به جای (مبارزه) بپذیریم. اما رمز این پذیرش این است که ارزش و همت والایی برای خود و زبان لری قایل باشیم.

            از محقق گرامی آقای تاج مهر خواستارم به جای اینکه دید و نگرش خود را به سمت تهران و تهرانی ها متمرکز کند یک نیم نگاهی به سوی برادران کرد ما داشته باشند.

            در نزد کردها بسیاری از واژه های کردی در حال فراموش شدن بودند، لباس کردی در حال فراموش شدن بود، و در یک کلمه فرهنگ کردی در حال رکود بود اما کردها همت کردند، تلاش کردند، اولین کاری که برای احیاء زبان کردی انجام دادند ابداع رسم الخط کردی بود، با آن خط کردی مطالب و مکتوبات شان  را به زبان خود نوشتند چون خط، کردی بود سعی شد واژه های اصیل کردی را به کار ببرند. آنها حتی شروع به ساخت واژه های معادل جدید با توجه به فرهنگ و ریشه زبان کردی کردند. به عنوان مثال آنها برای واژه مشرق – که مورد استفاده اعراب وفارسهاست –  واژه (روژهه­لات) به معنی روز آمد را ساختند و هزاران واژه معادل دیگر.

            به هر حال امروزه به همت نویسندگان و اهل قلم کرد، واژه های اصیل کردی از عمق اذهان خاک گرفته ذهن کهنسالان بیرون کشیده شده و جلایی نو به آنها داده اند و آنها را با خط خود در نوشته هایشان ترویج می دهند.

            در مورد لباس هم کردها حتی نوع پارچه ی اصیل بومی کردی به نام پارچه (مرغز ) – که از موی نوعی بز بافته می شود و بسیار زبر می باشد – را از نو احیاء کرده اند. اما، ما جز خودکشی وخود زنی های فرهنگی چه کرده ایم؟ جز اینکه چشم در اعمال و زبان تهرانی ها دوخته ایم و بسان کلاغی که خواست راه رفتن کبک را فرا بگیرد، نه تنها تهرانی نشدیم بلکه زبان لری خود را هم از دست دادایم.

            زمانی که داشتم مقاله ی آقای تاج مهر را در هفته نامه ی سیمره  می خواندم خیلی خوشحال شدم که شخص دیگری هم مثل ما دغدغه احیاء زبان لری در اشاعه اش به وسیله صدا و سیما دارد . حتی زمانی که به کلمه تیاره رسیدم فکر کردم انتقاد او به تیاره به خاطر عربی بودن آن است و مسلماً پیشنهاد می دهد که به جای تیاره – که ریشه عربی دارد- کلمه اصیل تر «بالنه»را انتخاب کنیم، ولی در نهایت با تعجب دیدم نویسنده مدعی شده که استفاده از کلمات فراموش شده ی لری، خیانت به زبان و فرهنگ لری است!

            ولی برادر عزیز، بیش از ده شبکه تلویزیونی فارسی زبان در داخل کشور داریم که از صبح تا شام به تیاره می گویند هواپیما، که دیگر دغدغه ای برای شما باقی نمی ماند. این شبکه های فارسی زبان عبارتند از: شبکه های سراسری یک، دو، سه،چهار، پنج، شبکه آموزش، شبکه خبر، شبکه استانی اصفهان، شبکه استانی یزد، شبکه استانی فارس، شبکه استانی کرمان، شبکه استانی اراک و غیره در مورد شبکه های رادیویی تعداد بیشتری موجود است.

            حالا به نظر شما انصاف نیست از بین این همه شبکه های تلویزیونی و رادیویی یک ساعت » فقط یک ساعت» برنامه ی لری خالص – نه لری شبه تهرانی- داشته باشیم. آیا این مطالبه زیادی است؟

Advertisements

یک فکر برای “استفاده شبکه افلاک از واژگان لری خیانت نیست، وظیفه است!”

امکان ثبت دیدگاه وجود ندارد.