همایش بین‌المللی باباطاهر لر گامی به سوی جهان‌شمولی فرهنگ لر

نشریه لور: بزرگداشت بین‌المللی باباطاهر لُر همدانی عارف و شاعر قرن پنجم هجری قمری بنا به درخواست و پشنهاد جمعی از فرهنگ‌دوستان و کانون‌های فرهنگی لُرهای عراق طی درخواستی که به وزرات فرهنگ و هنر حریم کردستان داده شده بود که در نیمه دوم سال میلادی مورد موافقت قرار گرفت و در خلال ماه جاری در شهر سلیمانیه برگزار شد. فراخوان این بزرگداشت و ارسال مقالات ویژه عرفان بابا از طریق سایت‌ها و نشریات مختلف در سراسر دنیا مخابره گردید، در این راستا نشریه لور با یکی از برگزیدگان این بزرگداشت جناب «حسین حسن‌زاده رهدار» گفتگویی را انجام داده است.   

:: سفر اول شما به کُردستان عراق و دستاوردهای فرهنگی آن چه بازتابی داشت؟

 از آنجای که برخورد و دیدار با این همتباران لُر عراقی مقیم در کردستان عراق برای خود بنده هم غیر منتظره و تازگی داشت یاداشتهایی از آنچه دیده‌ها و شنیده‌هایشان کسب کردم طی گزارشی در روزنامه‌های چند استان لُرنشین و نیز سایت‌های مختلف داخل و خارج و حتا در حریم کردستان بازتاب زیبایی داشت تا آنجایی که  در  روزخبرگزاری  از روزنامه «ندای جنوب» بعنوان گزارش برتر شناخته شد. گذشته از اینکه با ناباوری مردم ما با این قضیه برخورد می‌کردند ولی دربالا بردن سطح آگاهی مردم ما از بازشناسی و مردم‌شناسی همتباران خود که تا حدودی برخی از هویت‌های فرهنگی‌شان دگرگون شده بود و هنوز پافشاری در لَربودن خود دارند بسیار مطبوع بود .

 :: ازسفر دوم شما به کردستان عراق  چه گپی دارید؟

این سفر که در خلال  آذر ماه / دسامبر امسال انجام شد به دعوت از کانون همبهری لُر که به سنتر هاوبش لور  معروف است صورت پذیرفت به مناسب مقاله‌ای پژوهشی که پیرامون پیشنام «بابا» بود در 14 صفحه برگزیده شد این کانون بعنوان برگزارکننده این بزرگداشت یک کانون فرهنگی و پژوهشی در زمینه فولکلور و فرهنگ و ادب و کشف و معرفی مفاخر لر به جامعه‌ی جهانی فعالیت دارد که در شهر سلیمانیه پایتخت فرهنگی کُردستان در منطقه‌ای بنام»بختیاری کُهنه» فعالیت فرهنگی دارد. خوب . این سفر هم دستاوردهای خاص خودش را دارد که هرکدام به جای خود اندوخته‌های فرهنگی را  نه اینکه به بنده بلکه همه‌ی امثال بنده داشته است. که گزارش گونه در آینده تقدیم حضور خوانندگان خواهد شد .

 :: هدف از برگزاری همایش و این بزرگداشت  به چه بهانه‌ای بوده است؟

 روشن است که گرامیداشت بزرگواران ادب و فرهنگ و عارفانه‌های شخصیتی مفاخر این سرزمین چندان فرقی نمی‌کند که در کدام سمت و سوی است و سرزمین، چون یک ادیب یک شاعر یک عارف و یک دانشمند برای بشریت خدمت می‌کند گرچه منسوب به یک جغرافیای خاص است ولی کار او چون بشری است پس نمی‌توان در یک محدوده‌ی خاص چراغ به دست به دنبال آرزوی پیر بلخی بگردیم  و شخصیت فرهنگی آن است که حتا در شب بی چراغ هم خودش خورشیدی باشد که خوشبختانه سرزمین ایران از این خورشیدهای جهان‌تاب کم ندارد.

 :: حضور شخصیت‌ها و مردم در این همایش چگونه بوده است؟

 این بزرگداشت در دو روز  صبح و عصر برگزار می‌شد که روز اول حضور وزیران و نمایندگان مردم  و نویسندگان و هنرمندان تراز اول و شخصیت‌های سیاسی حکومت فدرال کردستان و مدعوین و برگزیدگان این همایش که از کشورهای قزاقستان – سوریه – ترکیه – سوئد – آلمان – آمریکا و چند کشور عربی و ایران  که از شهرهای تهران – چهارمحال و بختیاری – خوزستان – ایلام – لرستان – همدان – نهاوند – کرمانشاه  و برخی از شهرهای کُردنشین حضور چشمگیری داشتند و جمعیت کُرد و لَری که از شهرهای مختلف کردستان و نیز از شهرهای جنوبی عراق در این همایش ازدحام حضورشان دیدنی بود .

 :: چرا در حالی که بابا طاهر یک عارف لُر ایرانی است باید در یک منطقه کردنشین عراق هزاره‌اش گرفته شود و شناخت مردم کَرد بگونه اعم در خصوص باباطاهر چگونه است؟

پاسخ این سوال را با ظرافت قبلن خدمتتان عرض کردم که یک هنرمند، عارف، شاعر، دانشمند متعهد به هنر و مردم مرز ندارد رابینا تاگور را همه  ی مردم جهان می  شناسند دیگر نمی  توان او را در شبه قاره هند خلاصه کرد در صورتی که شبه قاره هند هنرمندان و شاعران زیادی پس از او تحویل جامعه دانش و هنر داده ولی کسی تاگور نشد که مردم جهان او را بشناسند.

دوم اینکه مردم کُرد و لُر برخلاف مدَون گران و نویسندگان تاریخ ادبیات ایران که در دوره رضاشاه نوشته شد و بابا را به مردم ما باباطاهر عریان معرفی می‌کردند نبوده تا شعرهای او را هم از اصالت لری شان گریزانده باشند. آنها چه کَرد و چه لَر هرجا که اسمی از بابا باشد او را بعنوان «باباتاهیر لور هه‌مدانی» می‌خوانند و می‌نویسند و باباطاهر لر هم کسی نیست که میان مردم زاگرس ناشناخته باشد هنوز زنان لر و کرد لالایی‌های خود را با سروده‌های بابای لُر شروع می کنند. قرن‌هاست که دوبیتی‌های بابا را به زبان کردی مردم در آوازهای‌شان هم می‌خوانند و مردم لر ساکن در عراق خود را مالک قدیمی بخشی از سرزمین عراق می‌دانند و همیشه با مردم کرد همنشینان خوب و متحدی در گذشته مقابل دولت عثمانی و معاصر با سیاست‌های نژادپرستانه حزب بعث بودند و از آنجایی که لَرها هم مرز بین مناطق شمالی کردها و جنوبی عرب‌ها می‌زیسته‌اند در واقع سپر بلایی نیز برای مناطق شمالی در مقابل نیروهای صدام بودند و هنوز  آسیب‌هایی که مناطق مردم لرنشین در این سیاست‌ها کشیدند بیش از مناطق دیگر عراق بوده چرا که اکثریت این مردم لُر شیعه هم بوده‌اند و کردهای شیعه نزدیکی و هم آمیختگی عجیبی با این مردم دارند هنوز که هنوز است مسئله کرکوک که اکثریت کرد و لر شیعی را دارد لاینحل مانده است و اداره‌اش با بغداد است چرا که جمعیت لَر و کرد این شهر را صدام با زور و تعدی از شهر رانده و عرب‌های سنی جنوب بغداد را جایگزین آنها کرده است که خود صاحبین و مالکین اصلی پس از بازگشت بیم آن می‌رود که این آتش زیر خاکستر به درگیری‌های قومی جدیدی بیانجامد، بویژه که حضور چند صد خانوار ترکمن که هم اکنون از حمایت و دخالت دولت ترکیه برخودارند که سابقه‌ی حضورشان از لُران خیلی کمتر است و شاید به یکصد سال هم نرسد. براین معضل افزوده است .

 :: چرا در ایران بین فعالین فرهنگی لُر بزرگداشتی برای این شخصیت عرفانی  گرفته نشد حداقل در شهر همدان؟

هزاره بزرگان ما را همیشه برون مرزها می‌گیرند این هشدار یکم و دومی هم نیست و آخرین هم نخواهد بود و این قضیه  چندان برای خود ما ها هم خوشبین و خوشآیند نیست شاید مسئولین فرهنگی کوتاهی کرده‌اند و شاید هم غافل شدند و فعالین فرهنگی لُر هم  در چهارچوب  برخی قوانین فرهنگی می‌توانند دست به چنین  اقداماتی بزنند که در توان‌شان هم هست و عدم فعالیت‌های اجرایی– فرهنگی این کارها را نباید به گردن کم اطلاعی یا بی‌اطلاعی یا غافل بودن فعالین فرهنگی لُر دانست .

 

:: دستاوردهای این تبادلات فرهنگی بین مردم لُر ایران و لُر عراق به چه صورتی بوده است؟

همریشگی فرهنگ مشترک مردم لُر در چهارچوب کارهای فرهنگی خود دستاویز مهمی در تبادلات فرهنگی مردم ما می‌باشد چرا که همه‌ی این مردم از فرهنگی ایرانی برخوردارند گرچه مرزها بین مافاصله انداخته است ولی اصالت فرهنگی این مردم با این فعالیت‌های فرهنگی این چنینی کمتر خدشه‌دار است. بعد از برگزاری این بزرگداشت هزاره‌ی بابا مردم لُر خاورمیانه متوجه حضور یک جامعه لُر در سایر مناطق خاورمیانه و آسیای مرکزی شده و این تبادلات فرهنگی را پُررنگ‌تر می‌کند. اگر این همایش نبود کسی از حضور قشری از طوایف لُر در داغستان و ترکمنستان نمی‌شد که مورد تایید دکتر «محمد احمد برازی» مدیر کانون و موسسه آرشیو فرهنگی «کازاغ دوستانیه»‌ی قزاقستان است و یا حضور  سرکارخانم دکتر «هیوی حسن و «قرین عجو» از سوریه که وجه اشتراکات فرهنگی مردم  کرد و لر ساکن جبل‌السماق سوریه را با برخی از طوایف بختیاری یکی می‌دانست و درست اشاره به این موضوع  که تاثیر گذاری فرهنگ لری بختیاری بر فرهنگ و فولکلور ایل قشقایی بیشترین سهم تبادل فرهنگی را در منطقه خاورمیانه بین دو قوم را دارا است.

 :: چقدر فرهنگ مردم لُر جهان شمول است؟

ببیند وقتی که ما اولین گام را به خاک کردستان گذاشتیم یکی از کارمندین دایره گمرکی و گذرنامه آنجا از همراه بنده پرسید از کدام شهر ایرانید. ایشان که از حوالی شهرکرد بود فرمودند لر بختیاری از چهارمحال و بختیاری آن کارمند بلافاصله پرسید قضیه‌ی چهار لنگ و هفت لنگ چیه  لنگ یعنی چی؟ این نشان شناخت از مردم ماست که دیگران قوم لر را شناخته‌اند و باباطاهرها، فاطمه لرها، کی لهراسب و  قدم خیر و سردارمریم‌ها و بهمن علا‌الدین و رضا سقایی‌ها و … همه و همه سمبول‌های این قوم خواهند بود که گنجینه‌ی یک قوم‌اند که سهم بسزایی در این جهان‌شمولی دارند. تاثیرگذاری فرهنگ با جابجایی اقوام لر در خاورمیانه و مناطق شرقی ایران اساسی‌ترین عامل این جهان‌شمولی است وقتی که فرهنگ موسیقی «چاینه» لُری را مردم نپال با کمترین تغییری غمگنانه‌خوانی می‌کنند این جابجایی فرهنگ با جابجایی اقوام در گذشته و امروز ارباب رسانه‌ها کارآمد‌تر کرده است .

 :: برخی از فعالین فرهنگی با نگاه بدبینانه‌ای به این همایش نگاه می‌کنند و تصور می‌کنند که دولت کردستان عراق دنبال اهداف و مقاصد سیاسی است نظر جنابعالی چه است؟

مردم کردستان عراق بیش از هر مردمی به نظام و کشور ایران مدیون‌اند در جنگ با رژیم صدام کشور ایران پناه‌گاه امنی برای پناه‌وران کردی که از جور صدام و بعثیان  به ستوه آمده بودند این مردم جز خاطره‌ی خوش از مردم ایران ندارند و تا کنون هم هیچ‌گونه شیطنتی ما از مردم و حکومت کردستان عراق علیه ایران نداشته‌ایم تا بتوانیم به هر کار فرهنگی  لعاب سیاسی  بزنیم  به نظر بنده  دلیلی برای این‌گونه تصورات باقی نمی‌ماند. آنها یکی از قوم‌های ایرانی هستند و پیکره‌ای از فرهنگ سرزمین تاریخی ایران‌اند که همیشه گردن‌شان به سوی این سرزمین کج است و هر بامداد خورشیدشان از سوی بلندای زاگرس ایران است که برآنها می‌تابد.

 :: جناب رهدار اگر خلاصه‌ای از شخصیت عرفانی و شعری باباطاهر لر دارید بفرمائید.

بابای لُر  یکی از گشایندگان دروازه‌های زرینِ شهر ترانه‌سرایی زبان‌های ایرانی بویژه زبان لُری است، که تا کنون بغیر از فایزدشتی که از لرستان جنوبی برخاسته کسی نتوانسته با این زیبایی و عرفان‌سرایی به نیکویی بخشی ازفرهنگ زاگرس نشینان را با ترانه‌هایش پُر کند. گرچه تفاوت بارز ترانه‌های این دو بزرگوار در موضوعات عرفانی بابا و  حسی- عاطفی فایز آشکار و تمیز می‌شود، اما جنبه‌های روحانی و عارفانه‌ی اعتقادات بابا تا آنجاست که  اهل حق، و اهل مذهب یارسان که در بین لرهای لک زبان و مناطق کردنشین و  شمال هندوستان پیروانی دارد باباطاهر را از بزرگان خودشان دانسته و او را از یاران هم عقیده و همراز «شاه‌خوشین لرستانی» که از بزرگان مذهب «یارسان» بوده می‌دانند، اما بیشتر عامه مردم باباطاهر را به واسطه‌ی دوبیتی‌های عامیانه‌ی لُری و فولکلورش می‌شناسند تا جنبه‌های عرفانی و رسیدن به درجه بابایی و پیری و مرشدی‌اش .

 :: در خصوص ترجمه کتاب «کُهبُنگ» مجموعه دوبیتی‌های لری بختیاری شما به زبان کُردی در کُردستان عراق بگوئید و اگر نمونه‌ای از کار به ذهنتان می‌رسد بفرمایید؟

خدمتتان عرض کنم چندین ماه است که کار برگردان این کتاب به زبان سورانی و دبیره‌ی کُردی با زحمت‌هایی که جناب وحید کمالی کشیده‌اند به پایان رسیده و نظر نهایی بنده را می‌طلبید که انجام شد و همریشگی واژگان در نظم دوبیتی‌ها کُهبُنگ به سورانی فکر می‌کنم همان دلنشینی لُری شان را حفظ کرده است که دوتن از شاعران به نام کُرد قرار است براین کتاب پیشگفتاری به زبان کُردی بزنند که به زودی شاهد کهبنگ به زبان کُردی سورانی هم خواهیم بود .  و نمونه هم …

 اَیر  که رسم   غمخواری  چیننه

وه جون غم پروریدن چه شیرینه

به خوو سهراب دل دیده که رستم

وه اَرس تی اِشوره  خاک  و خینه

______

 ئه‌گه‌ر نه‌ريتي خةم خواردن  چنينة

بة گيــان  خةم پةروه راندن  چهن  شيرينة

له خه‌ون  زوََرابه دلَ  ديوييه ته كه رووسةم

به  ئه‌سري  چاو ده شؤويَت خاك وخويَنه

Advertisements

1 دیدگاه برای «همایش بین‌المللی باباطاهر لر گامی به سوی جهان‌شمولی فرهنگ لر»

  1. baba taher age lore dast korda chekar mekonee mesel molanay tork ke halesh mal torkast hazenash ma ma dar kol ma be elat besvady va belaghaty layegh hechi nestem

امکان ثبت دیدگاه وجود ندارد.